Poradniki
Zmiany w L4 od 2027 roku: co pracownik powinien wiedzieć o pracy u drugiego pracodawcy
Na razie nie możesz bezpiecznie pracować u drugiego pracodawcy na L4. Zapowiadane zmiany mają złagodzić te zasady, ale nie znam pewnych informacji o tym, czy i w jakim kształcie zostały uchwalone, ani
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Na razie nie możesz bezpiecznie pracować u drugiego pracodawcy na L4. Zapowiadane zmiany mają złagodzić te zasady, ale nie znam pewnych informacji o tym, czy i w jakim kształcie zostały uchwalone, ani od kiedy będą obowiązywać. Dopóki nowe przepisy nie zostaną opublikowane i nie wejdą w życie, obowiązują obecne zasady, a praca zarobkowa na zwolnieniu może kosztować cię zasiłek.
Wokół tematu krąży sporo skrótów w stylu „od 2027 będzie wolno”. Na takie hasła nie możesz się powoływać wobec ZUS. Liczy się tylko przepis, który faktycznie obowiązuje. Aktualny stan prawa sprawdzisz w Dzienniku Ustaw oraz w komunikatach ZUS i Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Co zrobić przed podjęciem pracy na L4 u drugiego pracodawcy
Nie zaczynaj dodatkowej pracy na zwolnieniu, dopóki nie masz pewności, że wolno ci to zrobić. Błąd może oznaczać utratę zasiłku, a czasem także problemy z pracodawcą. Zacznij od kilku prostych kroków:
- Sprawdź, co obowiązuje dziś. Zasady reguluje ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Sprawdź, czy i kiedy weszły w życie jej nowelizacje.
- Przeczytaj zwolnienie. Sprawdź, czy lekarz nie wpisał zaleceń, na przykład „leżący” albo „chodzący”. Z nich dowiesz się, co wolno ci robić.
- Zapytaj lekarza prowadzącego. Opisz konkretnie, jaką pracę planujesz: siedzącą przy komputerze czy fizyczną, na ile godzin dziennie. Lekarz oceni, czy pasuje to do twojego stanu zdrowia.
- Poczekaj z decyzją. Jeśli któraś odpowiedź jest niejasna, nie zaczynaj pracy.
Masz zwolnienie na kręgosłup, a znajomy proponuje ci kilka godzin pracy przy komputerze w innej firmie. Lekarz może uznać, że siedzenie ci szkodzi. ZUS może uznać, że wykonujesz pracę zarobkową na zwolnieniu. Obie sprawy wyjaśnij przed pierwszym dniem pracy, nie po nim.
Co dziś jest pracą zarobkową na zwolnieniu
Za pracę zarobkową w czasie zwolnienia ZUS uznaje zwykle świadczenie pracy na rzecz innego podmiotu, w tym na umowie zlecenia, oraz prowadzenie własnej działalności. Liczy się faktyczne wykonywanie pracy, a nie tylko wysokość wynagrodzenia.
Orzecznictwo sądowe rozróżnia jednak takie sytuacje od czynności incydentalnych, na przykład drobnej, jednorazowej pomocy wymuszonej okolicznościami. Ocena zależy od konkretnego przypadku, a o jej wyniku decyduje ZUS, a w razie sporu sąd. Dlatego nie zakładaj z góry, że coś „się nie liczy”. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj ZUS przed podjęciem jakiejkolwiek pracy.
Co zapowiadane zmiany mówią o pracy zarobkowej w czasie choroby
Zapowiedzi dotyczą możliwości wykonywania innej pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego. Dziś jest to w praktyce mocno ograniczone. Pomysł zmiany polega na tym, by w określonych sytuacjach dopuścić pracę, która nie koliduje z chorobą.
Projekty przepisów zmieniają się w trakcie prac legislacyjnych, więc wersja końcowa może różnić się od tego, co podawały media. Liczy się dopiero ustawa uchwalona i opublikowana w Dzienniku Ustaw. Gdy już będzie dostępna, najpewniej określi warunki, zakres i wyjątki, na przykład to, kto z nowej możliwości skorzysta.
Czy zasiłek chorobowy zostanie zachowany przy pracy u innego pracodawcy
Zasada obowiązująca teraz jest prosta: praca zarobkowa na L4 co do zasady odbiera prawo do zasiłku. Czy i na jakich warunkach nowe przepisy to zmienią, zależy od ich ostatecznej treści, więc nie licz na zachowanie zasiłku na podstawie samych zapowiedzi.
Przed podjęciem pracy przelicz, czy się to opłaca. Zasiłek chorobowy to zwykle 80% podstawy wymiaru, a w szpitalu 70%. Jeśli dodatkowy zarobek miałby oznaczać utratę zasiłku, możesz wyjść na tym gorzej. Uwzględnij też składki i podatek od nowego dochodu.
Sprawdź także rodzaj umowy. Umowa o pracę, umowa zlecenia i umowa o dzieło są w przepisach ubezpieczeniowych traktowane inaczej. Czy dana umowa wpływa na zasiłek, ustalisz w ZUS albo u doradcy, który zna ubezpieczenia społeczne.
Kiedy praca na zwolnieniu może naruszać zasady
Praca, która utrudnia powrót do zdrowia albo wydłuża chorobę, jest nieprawidłowa niezależnie od tego, co zapisze nowa ustawa. Zwolnienie służy leczeniu. Osoba ze złamaną ręką nie powinna pracować fizycznie, nawet jeśli przepisy formalnie to dopuszczą.
ZUS może skontrolować, czy wykorzystujesz zwolnienie zgodnie z celem. Kontrolę robi inspektor ZUS, a lekarz orzecznik może zakwestionować samo zwolnienie. Kontrolować może także pracodawca, który płaci składki za więcej niż 20 osób. Sprawdza się wtedy, czy jesteś w domu, jeśli lekarz zalecił leżenie, i czy nie wykonujesz pracy zarobkowej.
Obecnie sankcja jest dotkliwa. Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej tracisz prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia, a nie tylko za dni, w których wykonywałeś pracę. Jeśli to pracodawca wypłaca ci wynagrodzenie chorobowe, może je także cofnąć. Dokładne konsekwencje w twojej sytuacji sprawdź w ZUS.
Jeśli zdecydujesz się na dodatkową pracę, gdy przepisy na to pozwolą, zachowaj dokumentację:
- umowę lub zlecenie z datą rozpoczęcia pracy,
- zwolnienie lekarskie z zaleceniami,
- pisemną odpowiedź ZUS lub opinię lekarza prowadzącego, jeśli o nią pytasz,
- opis wykonywanych czynności i liczbę godzin.
W razie kontroli te dokumenty pokażą, że działasz zgodnie z przepisami.
Jak sprawdzić, jak przepisy dotyczą konkretnej sytuacji
Najpewniejsze źródło to treść ustawy po publikacji w Dzienniku Ustaw oraz komunikaty ZUS i Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zanim sprawdzisz te źródła, nie opieraj się na doniesieniach z mediów ani na tym, co usłyszysz od znajomych.
Własną sytuację omów z kimś, kto ją zna:
- z lekarzem prowadzącym, jeśli pytanie dotyczy zdrowia i bezpieczeństwa pracy,
- z pracodawcą, jeśli chodzi o wynagrodzenie chorobowe i umowę,
- z doradcą ubezpieczeniowym lub prawnikiem, jeśli masz kilka umów albo prowadzisz działalność.
Jeśli wątpisz, czy wolno ci pracować, zapytaj ZUS przed podjęciem zatrudnienia. Możesz zadzwonić na infolinię lub zapytać w placówce ZUS. Poproś o odpowiedź na piśmie, bo przyda się przy ewentualnej kontroli.
To informacje ogólne, które nie zastępują indywidualnej porady prawnej ani medycznej.
Najczęstsze pytania
Czy od 1 stycznia 2027 roku można będzie pracować u drugiego pracodawcy na L4?
Zapowiedzi wskazują, że taka możliwość ma się pojawić, ale wszystko zależy od ostatecznego brzmienia przepisów i ich wejścia w życie. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady. Przed podjęciem pracy sprawdź aktualny stan prawa i swoją sytuację.
Czy praca na zwolnieniu lekarskim wpływa na wysokość zasiłku chorobowego?
Obecnie nie chodzi o obniżenie zasiłku, lecz o jego utratę. Praca zarobkowa na L4 co do zasady oznacza utratę zasiłku za cały okres zwolnienia. Jak będzie po ewentualnych zmianach, zależy od treści nowych przepisów. Szczegóły dla swojej sytuacji sprawdź w ZUS.
Co grozi za pracę wykonywaną na L4 niezgodnie z przepisami?
ZUS lub lekarz orzecznik mogą przeprowadzić kontrolę i zakwestionować zwolnienie. Według obecnych przepisów grozi ci utrata zasiłku za cały okres zwolnienia. Zachowaj dokumentację dotyczącą pracy i zwolnienia. Konkretne sankcje zależą od przepisów obowiązujących w momencie kontroli.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.