Poradniki
Jak od 2027 roku zmienią się zasady L4? Co powinien wiedzieć pracownik
Zasady L4 od 2027 roku to na razie zapowiedzi i prace nad przepisami. Dziś obowiązują dotychczasowe zasady, więc jeśli zachorujesz, postępuj według nich. Zapowiedzi, nawet głośne w mediach, nie zmieni
Artykuł stworzony przy wsparciu AI.
Co pracownik powinien zrobić już teraz, jeśli jest chory
Zasady L4 od 2027 roku to na razie zapowiedzi i prace nad przepisami. Dziś obowiązują dotychczasowe zasady, więc jeśli zachorujesz, postępuj według nich. Zapowiedzi, nawet głośne w mediach, nie zmieniają twoich obowiązków ani praw.
Budzisz się rano z gorączką i bólem gardła, a za godzinę masz być w pracy. Najpierw daj znać przełożonemu, zanim zacznie się twoja zmiana. Potem umów wizytę u lekarza, stacjonarną albo teleporadę. Resztę załatwisz później.
Jeśli masz objawy nagłe i groźne dla życia, takie jak silny ból w klatce piersiowej, duszność, objawy udaru (opadający kącik ust, niedowład, zaburzenia mowy), utrata przytomności czy silne krwawienie, nie czekaj na wizytę ani na zwolnienie. Zadzwoń pod numer 112. Formalnościami zajmiesz się, gdy będziesz bezpieczny.
- Zawiadom pracodawcę. Zrób to tak, jak przewiduje regulamin pracy albo umowa: telefonem, mailem czy wiadomością. Najlepiej zrobić to jeszcze przed rozpoczęciem pracy.
- Idź do lekarza po e-zwolnienie (e-ZLA). Lekarz wystawia je elektronicznie, a pracodawca odbiera je na swoim profilu w ZUS. Zwolnienie zobaczysz też na swoim koncie w PUE/eZUS. O tym, czy lekarz wystawi zwolnienie, decyduje lekarz, a nie pracodawca.
- Nie zwlekaj z wizytą. Zwolnienie wstecz lekarz może wystawić tylko w ograniczonym zakresie i tylko wtedy, gdy stan zdrowia uzasadniał niezdolność do pracy. Jeśli pójdziesz po fakcie, część dni choroby może zostać bez zwolnienia, a więc bez wynagrodzenia.
- Sprawdź, czy musisz coś dostarczyć. Przy e-ZLA zwykle nie dostarczasz nic. Jeśli dostaniesz zwolnienie papierowe, zapytaj w kadrach lub w ZUS, w jakim terminie trzeba je przekazać pracodawcy i jakie są skutki spóźnienia.
- Zachowaj dokumentację. Wypisy, wyniki badań i recepty mogą się przydać, jeśli ZUS skieruje cię na kontrolę albo zakwestionuje zwolnienie.
Jak L4 działa dziś, czyli kto płaci i ile
W pierwszym okresie choroby pieniądze wypłaca ci pracodawca jako wynagrodzenie chorobowe. Potem świadczenie ma formę zasiłku chorobowego. To, kto go wypłaca, zależy od wielkości firmy: w mniejszych firmach zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS, w większych zwykle robi to sam pracodawca. Dokładny próg i zasady dotyczące twojej sytuacji (w tym długość okresu wynagrodzenia chorobowego) potwierdzisz w kadrach albo w ZUS.
Ile dostaniesz
Standardowo zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru. To przeciętne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy po odliczeniu składek społecznych. W niektórych sytuacjach stawka jest inna. Przykłady:
- wyższa stawka (100%) przysługuje m.in. przy chorobie w ciąży albo po wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a także w kilku innych przypadkach, np. w związku z dawstwem komórek, tkanek i narządów,
- niższa stawka obowiązuje m.in. za czas pobytu w szpitalu.
To nie jest pełna lista. Jeśli chcesz wiedzieć, jaka stawka dotyczy twojej sytuacji, zapytaj w ZUS albo w kadrach.
Prawo do zasiłku zależy też od rodzaju umowy. Na umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Na umowie zleceniu jest dobrowolne i trzeba je zgłosić. Obowiązują też okresy oczekiwania na prawo do zasiłku. Jeśli nie wiesz, jak to wygląda u ciebie, zapytaj w kadrach lub w ZUS.
Praca na L4
Każda praca zarobkowa w czasie zwolnienia grozi utratą zasiłku: ZUS może odebrać ci świadczenie za cały okres zwolnienia, nie tylko za dzień, w którym pracowałeś. Dotyczy to też drobnych zleceń, pracy dla innej firmy i pracy zdalnej. Najbezpieczniej przyjąć, że w czasie choroby nie wykonujesz żadnych zleceń zarobkowych.
Zasiłek możesz stracić także wtedy, gdy wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem. Przykładem jest remont mieszkania przy chorym kręgosłupie albo wyjazd, który utrudnia leczenie.
Gdzie musisz przebywać
Na zwolnieniu przebywasz pod adresem, który podałeś lekarzowi. Jeśli w trakcie choroby zmieniasz miejsce pobytu, na przykład przenosisz się do rodziców, poinformuj o tym pracodawcę i ZUS. Kontrolę może przeprowadzić ZUS, a w niektórych przypadkach także pracodawca.
Kontroler może przyjść w różnych porach dnia. Dużo zależy od kodu na zwolnieniu:
- „chory może chodzić” oznacza, że możesz wyjść do apteki, do lekarza czy na krótkie zakupy,
- „chory powinien leżeć” oznacza, że wyjścia ograniczasz do absolutnie koniecznych.
Jeśli kontroler cię nie zastanie, dostaniesz wezwanie do wyjaśnienia nieobecności. Wtedy przydają się paragon z apteki albo potwierdzenie wizyty u lekarza.
Co zapowiedziano na 2027 rok i na czym to polega
Zapowiadane zmiany dotyczą przede wszystkim kontroli zwolnień i ograniczania nadużyć. Prawo do zwolnienia lekarskiego zostaje. Jeśli jesteś chory, nadal pójdziesz do lekarza i dostaniesz L4.
To, co dziś wiadomo o 2027 roku, to zapowiedzi i trwające prace. Ich brzmienie i status mogą się zmieniać, a część rozwiązań dotyczących kontroli zwolnień mogła już wejść w życie. Szczegóły i aktualny etap prac sprawdzisz w Rządowym Centrum Legislacji oraz na stronie ZUS. Nie opieraj się na streszczeniach z internetu, tylko sprawdź datę wejścia w życie w oficjalnym tekście przepisów.
Do tego czasu obowiązują dzisiejsze zasady. Pracodawca nie może powołać się na zapowiedź, żeby odmówić ci wynagrodzenia chorobowego. Ty też nie możesz uznać, że jakiś obowiązek już przestał istnieć.
Jak sprawdzić, czy przepisy się zmieniły
Najpewniej zrobisz to w oficjalnych źródłach, a nie we wpisach w mediach społecznościowych. Streszczenia w internecie często mieszają projekt z przyjętą ustawą albo podają nieaktualne daty.
- ZUS publikuje komunikaty o zasiłkach i kontrolach zwolnień, a konsultanci odpowiadają telefonicznie i w placówkach.
- Rządowe Centrum Legislacji pokazuje, na jakim etapie jest dany projekt.
- Dział kadr w twojej firmie wyjaśni, jak przepisy stosuje się w twojej sytuacji.
Przy każdej informacji szukaj daty wejścia w życie. Zapowiedź i obowiązujące prawo to dwie różne rzeczy.
Przy sporze z pracodawcą możesz skorzystać z bezpłatnej porady Państwowej Inspekcji Pracy. W sprawach dotyczących zasiłku pomoże konsultant ZUS, a w kwestiach umowy dział kadr.
Najczęściej zadawane pytania
Czy od 2027 roku nie będzie już można wziąć L4?
Będzie można. Nikt nie zapowiedział zniesienia prawa do zwolnienia lekarskiego, a omawiane zmiany dotyczą kontroli i zasad wystawiania zwolnień. Dopóki nowe przepisy nie wejdą w życie, obowiązują obecne zasady. Jeśli jesteś chory dziś, idziesz do lekarza i dostajesz L4 tak jak dotychczas.
Czy mogę dostać L4 podczas teleporady?
Tak. Lekarz może wystawić e-zwolnienie po teleporadzie, jeśli na podstawie rozmowy i dokumentacji uzna, że jesteś niezdolny do pracy. Ma jednak prawo poprosić o wizytę osobistą, gdy nie jest w stanie ocenić twojego stanu na odległość. Zasady dotyczące teleporad mogą się zmieniać, więc przed wizytą sprawdź aktualne reguły.
Czy lekarz wystawi zwolnienie za dni, które już minęły?
Tylko w ograniczonym zakresie i tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi, że w tym czasie byłeś niezdolny do pracy. Dłuższych okresów wstecz zwykle nie obejmie, dlatego z wizytą nie czekaj.
Czy dostanę L4 na chore dziecko?
Nie jest to L4 na ciebie, tylko zasiłek opiekuńczy. Lekarz wystawia zaświadczenie e-ZLA z informacją, że sprawujesz opiekę nad chorym dzieckiem. W ciągu roku przysługuje na to ograniczona liczba dni: 60 dni na dziecko do 14 lat i 14 dni na starsze dziecko lub innego chorego członka rodziny. Szczegóły, na przykład gdy dziecko jest zdrowe, ale zamknięto jego placówkę, sprawdź w ZUS.
Czy mogę pracować zdalnie, gdy mam zwolnienie lekarskie?
Nie. Praca zdalna to nadal praca, więc ZUS może uznać ją za pracę zarobkową i odebrać ci zasiłek za cały okres zwolnienia. Pracodawca nie może wymagać, żebyś w czasie L4 odpisywał na maile czy dokończył projekt. Jeśli czujesz się na tyle dobrze, że chcesz pracować, porozmawiaj z lekarzem o wcześniejszym zakończeniu zwolnienia.
Co zrobić, jeśli ZUS odmówi wypłaty zasiłku?
Masz prawo się odwołać. Informacja o tym, gdzie i w jakim terminie złożyć odwołanie, znajduje się w pouczeniu na decyzji ZUS. Trzymaj się tego terminu i w razie wątpliwości zapytaj w ZUS.
Zbierz dokumentację medyczną: kopię zwolnienia, wypisy, wyniki badań i zaświadczenia od lekarza prowadzącego. Napisz krótko, dlaczego nie zgadzasz się z decyzją. Jeśli sprawa jest skomplikowana, skorzystaj z porady prawnika lub bezpłatnego punktu nieodpłatnej pomocy prawnej w swoim powiecie.
Jeśli potrzebujesz wizyty lekarskiej, żeby dostać zwolnienie, znajdź lekarza w swoim mieście w katalogu placówek i lekarzy na pomocnikmedyczny.pl.
Zastrzeżenie: Treści publikowane w serwisie PomocnikMedyczny.pl mają wyłącznie charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowią porady medycznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Artykuły nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą ani innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu zdrowia, objawów lub stosowanych leków należy skontaktować się z lekarzem lub innym uprawnionym specjalistą. Nie należy opóźniać wizyty lekarskiej ani rezygnować z profesjonalnej pomocy medycznej na podstawie informacji znalezionych w serwisie.